Słownik

A`VISTA – wkłady a`vista ewentualnie depozyty bankowe płatne natychmiast, na żądanie, są one najniżej oprocentowane lub nieoprocentowane.

AKCEPT – w obrocie wekslowym zobowiązanie się płatnika do wykupienia weksla od jego uprawnionego posiadacza w wyznaczonym terminie płatności; akcept jest niezbędny w przypadku weksli trasowanych, nie występuje natomiast przy wekslach własnych; jest on dokonywany zazwyczaj w formie pisemnej, przez umieszczenie na wekslu słów „akceptuję” lub „przyjmuję” oraz podpisu akceptanta; szczególną formą akceptu jest – stosowany zwłaszcza w międzynarodowych transakcjach handlowych – akcept bankowy, tj. zobowiązanie banku do wykupu weksla (w terminie płatności, lub przed tym terminem z zastosowaniem dyskonta).

AKCEPTANT (Merchant) – osoba fizyczna lub prawna, przyjmująca kartą płatniczą należność za dostarczone towary lub usługi.

AKCJA – instrument emitowany przez przedsiębiorstwo będące spółką akcyjną. Nabywca instrumentu staje się współwłaścicielem spółki i otrzymuje prawo do udziału w zyskach wypracowywanych przez spółkę w ramach dywidend. Akcja jest dokumentem uprawniającym do pobierania dywidendy.

AKCYZA – podatek pośredni obciążający obrót towarami konsumpcyjnymi; podmiotem opodatkowania są producenci i importerzy wyrobów akcyzowych.

AKREDYTOWA – jedna z form rozliczeń bezgotówkowych pomiędzy podmiotami gospodarczymi, gwarantująca terminowe otrzymanie pieniędzy przez beneficjanta, tj. osobę fizyczna lub prawną, na rzecz której dokonywane są płatności, oraz ułatwienie dysponowania przez niego tymi pieniędzmi.

AKTYWA (assets) – majątek, środki gospodarcze, zasoby jednostki; pieniądze pochodzące ze składek, które inwestuje fundusz; ogół składników majątkowych jednostki; zasoby pozostające pod kontrolą jednostki, uzyskane w wyniku przeszłych zdarzeń, które mają przynieść jednostce przyszłe korzyści ekonomiczne.

  • Aktywa niematerialne – aktywa finansowe, pozostałe aktywa (należności, rozliczenia międzyokresowe).
  • Aktywa netto (net assets) – aktywa jednostki pomniejszone o jej wszystkie zobowiązania. Co do wartości aktywa netto równe są kapitałowi własnemu jednostki.
  • Aktywa bieżące netto (net current assets) – nadwyżka aktywów bieżących nad bieżącymi zobowiązaniami, nazywana często kapitałem pracującym (working capital) lub kapitałem obrotowym.

AKTYWA POZABILANSOWE – nie zarejestrowane aktywa reprezentujące albo zasoby firmy, albo spodziewane przyszłe korzyści ekonomiczne.

ANALIZA FUNDAMENTALNA – badanie zjawisk ekonomicznych i na ich podstawie określanie racjonalnych, ale często subiektywnych wartości instrumentów finansowych. Analiza fundamentalna służy do określania opłacalności inwestycji (np. w akcje) na podstawie wszechstronnej oceny przeszłości (spółki). Jeżeli wartości rynkowe są wyższe od określonych za pomocą analizy fundamentalnej wówczas analityk będzie rekomendował sprzedaż instrumentów i odwrotnie. Analizie fundamentalnej mogą podlegać przykładowo przedsiębiorstwa, ale również waluty czy towary. Analiza fundamentalna bierze pod uwagę następujące czynniki:

  • politykę fiskalną i monetarną
  • ogólny klimat ekonomiczny
  • zdarzenia polityczne
  • pozycję finansową spółki
  • sytuację w poszczególnych branżach

ANALIZA TECHNICZNA – służy do określenia prawdopodobieństwa zmiany kursów na podstawie ich zmiany z przeszłości, przy uwzględnieniu optymalnie wszystkich czynników, które miały i mają obecnie oraz mogą mieć wpływ na kształtowanie się podaży i popytu na akcje. W analizie technicznej wykorzystuje się przede wszystkim zmiany kursów, wolumenu obrotu i wskaźniki techniczne.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA – to metoda badań analitycznych polegająca na obliczaniu wskaźników na podstawie danych zawartych w sprawozdaniach finansowych i ich ocenie porównawczej zarówno w czasie, jak i przestrzeni. Wskaźniki mogą przedstawiać relacje obrazujące zależności zachodzące pomiędzy pozycjami jednego sprawozdania: bilansu (wskaźniki bilansowe), rachunku zysków i strat (wskaźniki wynikowe) lub zależności zachodzące pomiędzy pozycjami różnych sprawozdań (wskaźniki mieszane).

B

BADANIE SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH – to badanie mające na celu wyrażenie opinii, czy sprawozdanie finansowe jednostki jest prawidłowe oraz rzetelnie i jasno przedstawia jej sytuację majątkową i finansową, wynik finansowy (oraz rentowność). Opinię powyższą przedstawia w formie pisemnej biegły rewident wraz z uzasadniającym i potwierdzającym ją raportem. Biegły rewident może o badanym sprawozdaniu wyrazić opinię: bez zastrzeżeń, z zastrzeżeniami, negatywną lub odmówić wyrażenia opinii w przypadku zaistnienia okoliczności uniemożliwiających jej sformułowanie. W przypadku opinii z zastrzeżeniami biegły rewident powinien wskazać ich zasięg.

BANK – podmiot gospodarczy, którego główny zadaniem jest gromadzenie środków pieniężnych, prowadzenie działalności kredytowej w celu przeistaczania funduszów wolnych w fundusze funkcjonujące, organizowanie rozliczeń oraz obsługa obiegu pieniądza. Banki w Polsce działają na podstawie licencji bankowej wydawanej przez Narodowy Bank Polski.

BANK HIPOTECZNY – Bank hipoteczny to jedyny rodzaj banku specjalistycznego, który na mocy odrębnej ustawy może działać na polskim rynku. Bank hipoteczny udziela długoterminowych kredytów, których zabezpieczeniem jest wpis hipoteki do księgi wieczystej kredytowanej nieruchomości. Środki na kredyty bank pozyskuje emitując i sprzedając listy zastawne – bardzo bezpieczne, lecz mało rentowne papiery wartościowe. Banki hipoteczne mogą przyjmować lokaty terminowe oraz zaciągać kredyty i pożyczki na rynku kapitałowym. Listy zastawne banków hipotecznych są dopuszczone do obrotu giełdowego.

BANK INWESTYCYJNY – instytucja finansowa zajmująca się bankowością inwestycyjną, do której zalicza się przeprowadzanie i gwarantowanie emisji na rynku pierwotnym, działalność dealerską, kreowanie i oferowanie nowych instrumentów, zarządzanie portfelem na zlecenie klientów. Bankowość inwestycyjna może być również prowadzona przez domy maklerskie po uzyskaniu odpowiednich zezwoleń. Banki inwestycyjne pełnią na rynku rolę inwestora i pośrednika.

BANK KOMERCYJNY – instytucja finansowa prowadząca działalność depozytową i udzielająca kredyty. Środki własne banków stanowią na ogół niewielką część w stosunku do środków obcych. Banki komercyjne pełnią na rynku równocześnie rolę pośrednika i inwestora.

BARTER – jest to rodzaj wymiany bezpośredniej (bez pośrednictwa pieniądza), wymiana towaru na towar, która jest charakterystyczna dla gospodarki naturalnej. Każda ze stron transakcji barterowej jest jednocześnie nabywcą i sprzedawcą a ekwiwalentem jest towar.

BESSA (rynek niedźwiedzia) – długotrwała, silna tendencja spadkowa na rynku, której zwykle towarzyszy wzmożona sprzedaż akcji.

BID – jest to oferta kupna (zwana również propozycją) po której rynek gotowy jest kupić w danym momencie notowany instrument finansowy lub towar. Występuje zawsze z ceną ASK.

BIURO INFORMACJI KREDYTOWEJ (BIK) – biuro zarządzające i posiadające system wymiany informacji kredytowej oferujący narzędzia wspomagające: decyzję o udzieleniu kredytu, zarządzanie pojedynczym rachunkiem na każdym etapie cyklu jego istnienia, zarządzanie portfelem kredytowym danej instytucji, decyzje strategiczne.

BIZNESPLAN – Plan finansowania inwestycji z przewidywanym zwrotem z tej inwestycji w określonym terminie. Wymagany przez banki przy udzielaniu kredytów inwestycyjnych.

BONY SKARBOWE – krótkoterminowe papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa, których termin wykupu nie przekracza jednego roku; nie są przedmiotem obrotu na giełdzie warszawskiej. Mają jednak one duże znaczenie dla określania tzw. stopy wolnej od ryzyka. Parametr ten pozwala ocenić racjonalność inwestycji, w których perspektywa zysku niesie za sobą również podjęcie ryzyka utraty, części lub całości kapitału. Ponadto, rentowność bonów skarbowych brana jest pod uwagę przy obliczaniu poziomu rentowności obligacji, które są kwotowane na GPW.

BRIDGE FINANCING (finansowanie pomostowe) – ma na celu podwyższenie kapitału własnego przedsiębiorstw dla zapewnienia jego korzystniejszego udziału w bilansie firmy przed jej wprowadzeniem na giełdę oraz sfinansowanie związanych z tym wydatków.

C

CENA – ilość pieniędzy, jaką należy zapłacić za nabycie jednostki określonego towaru, które w gospodarce rynkowej są kształtowane przez rynek. Cena może się kształtować w wyniku relacji pomiędzy popytem a podażą (tzw. cena wolna) lub pod wpływem producentów i konsumentów. W nielicznych przypadkach kształtowana jest ona przez państwo (tzw. ceny sterowane administrowane).

CERTYFIKAT DEPOZYTOWY – zbywalne zobowiązanie wystawiane przez bank w zamian za wkład terminowy. Certyfikat depozytowy jest dokumentem emitowanym przez bank dla depozytariusza, który chce pozostawić określona sumę pieniędzy w banku na określony okres czasu.

CERTYFAKAT INWESTYCYJNY – papier wartościowy na okaziciela emitowany przez fundusze inwestycyjne typu zamkniętego. W przeciwieństwie do jednostek uczestnictwa, ich odpowiednika w przypadku funduszy otwartych certyfikat inwestycyjny może być przedmiotem obrotu giełdowego. To znacznie podnosi jego atrakcyjność zwłaszcza, że emisja certyfikatów odbywa się w określonym tylko terminie czasu. Fundusz inwestycyjny zamknięty nie dokonuje umorzeń na wzór funduszy otwartych. W ten sposób giełda jest miejscem gdzie może dojść do wymiany certyfikatów pomiędzy uczestnikami funduszu.

CESJA – przelanie praw wynikających z danej umowy na osobę trzecią; w ubezpieczeniach oznacza zastrzeżenie, że wypłata odszkodowania zostanie dokonana nie ubezpieczonemu, lecz osobie (instytucji), na rzecz której dokonano cesji, np. cesji praw może zażądać bank w zamian za udzielenie kredytu.

CŁO – opłata taryfowa płacona w związku z przekroczeniem granicy celnej państwa przez towar. Obecnie ma charakter protekcyjny, a w mniejszym stopniu pełni funkcję dochodową dla budżetu państwa.

CENTRALNA TABELA OFERT (CTO) – polski rynek pozagiełdowy, na którym rozpoczęto notowania w 1997 roku. Do tej pory rynek ten nie mógł znaleźć właściwej drogi rozwoju i zarówno obroty jak i kapitalizacja rynku były relatywnie niewielkie.

CORPORATE GOVERNANCE – zasady dobrego nadzoru i zarządzania spółkami. Na corporate governance składają się przede wszystkim dwa zagadnienia: odpowiedzialność kierownictwa firmy (w jaki sposób osoby odpowiadające za bieżące zarządzanie przedsiębiorstwem rozliczają się z realizacji swoich obowiązków przed akcjonariuszami i innymi podmiotami zapewniającymi spółce środki na prowadzenie działalności) oraz polityka informacyjna (w jaki sposób władze spółki informują innych zainteresowanych, tzn. akcjonariuszy, potencjalnych inwestorów, pracowników, instytucje nadzoru i inne strony zainteresowane sprawami spółki, o podejmowanych przez siebie działaniach).

CZEK – papier wartościowy zawierający w swojej treści bezwarunkowe polecenie wypłaty przez bank określonej sumy pieniężnej okazicielowi czeku lub osobie na nim wskazanej, ze środków wystawcy czeku. Czek jest środkiem zapłaty.